Leestip: Aresluna & Shift Happens
Interesse in drukkunst is ogenschijnlijk een klein domein (of niche). Des te meer geldt dit voor de geschiedenis van de drukkunst, en al helemaal voor lettertypes en schrijfmachines. Niet dat er geen interesse is: zo bezit het Industriemuseum te Gent een verzameling toestellen, te zien in een permanente tentoonstelling. Toch beslaat de drukkunst zelf, zoals vaak, het grootste deel van die tentoonstelling. De ruimte gewijd aan de recente geschiedenis van de schrijfmachines en toetsenborden is veeleer beperkt. Gelukkig valt er op het digitale net rond dit onderwerp heel wat te lezen: zoals het werk van Marcin Wichary, het onderwerp dezes stuks.
Het losse werk
Marcin Wichary is een Amerikaanse ontwerper, momenteel aan de slag bij Figma als Design Architect. In zijn eigen woorden is hij een ontwerper, schrijver en typograaf. Een eerste interessante vindplaats zijns werks is zijn webstede: https://aresluna.org/.
Een greep uit de interessante stukken:
- The hardest working font in Manhattan (februari 2025), een essay over het lettertype Gorton, dat overal in Manhattan gebruikt wordt (zoals op liften, radioactief materiaal, allerlei bewijzering, …)
- The primitive tortureboard (december 2023), een hoofdstuk uit zijn boek (zie hieronder), over QWERTY en Dvorak.
- Frame of preference (juli 2025), over het ontwerp van de instellingen in MacOS doorheen de tijd.
Merk op dat deze stukken vaak zeer veel beeldmateriaal bevatten. Ook zijn een aantal, zoals Frame of preference, niet enkel tekst naast statisch beeldmateriaal: u doet er goed aan een capabele browser te gebruiken.
Daarnaast zijn er ook interessante stukken over technische aspecten, het gevolg van Wichary’s professionele bezigheden:
- When fonts fall (september 2020), een stuk over font fallback, of de techniek om letters uit een ander lettertype te gebruiken als het huidige lettertype ze niet heeft.
- Crafting link underlines on Medium (maart 2014), over hoe ze onderstrepen destijds implementeerden bij Medium
- GUIdebook (2005), een oud project om de geschiedenis van de Graphical User Interfaces vast te leggen.
Het boek: Shift Happens
Shift Happens is een boek over toetsenborden in de breedste zin van het woord, vervaardigd door Wichary. Meer zelfs, het gaat over 150 jaar geschiedenis van toetsenborden:
Shift Happens tells the story of keyboards like no book ever before, covering 150 years from the early typewriters to the pixelated keyboards in our pockets.
It’s a book about typists competing during the Shift Wars of the 1880s; Nobel-prize winner Arthur Schawlow using a laser to build the best typo eraser; August Dvorak – and many others – trying to dethrone QWERTY; Margaret Longley and Lenore Fenton perfecting touch typing; Soviet agents listening to American keystrokes; women pouring into offices, eager to do more than typing and re-typing; people aspiring to make the best mechanical keyboard today by blending the past and the future.
This is the only book that connects the world of typewriters to the universe of computers. Whether you’re into vintage typewriters, classic clicky IBM keyboards, or modern mechanical wonders, it will have something for you. None of the above? Get ready to become a keyboard nerd anyway, and look at an everyday boring QWERTY slab with newfound respect.
You’ve never seen a book on technology like this. Shift Happens is full of stories – some never before told – interleaved with 1,000+ beautiful full-color photos across two volumes. This edition features an extra volume of additional illustrations and “making of” material, and everything comes wrapped in a slipcase. It’s a great gift for keyboard or typewriter aficionados, but also suits everyone who cares about design, the stories of everyday objects, or tech history.
Enkele feitjes. Het boek bestaat uit twee boekdelen en meer dan 1200 pagina’s. In totaal bevat het 1300 afbeeldingen. Het heeft een harde kaft en beide delen komen samen in een schuifdoos. Van de webstede kunnen we enkele beelden zien:
Zoals we kunnen verwachten van een boek gemaakt door iemand met het profiel van Wichary, is er een digitale metgezel voor het boek, met onder andere:
- Een uitgebreide gids over hoe het boek uit te pakken
- Commentaar van de auteur
- Uitleg over de typografie in het boek
Naast al deze zaken, ging het maken van het boek gepaard met een digitale nieuwsbrief. Gelukkig zijn alle voorgaande nieuwsbrieven beschikbaar in bovenstaande locatie, want deze zijn ook het lezen waard. Zelfs nu stuurt Wichary bij wijle een nieuwsbrief, zoals recent een reeks over nieuwe aanwinsten in zijn collectie typemachines.
Helaas is het boek bemachtigen schier onmogelijk. Het is oorspronkelijk gefinancierd via Kickstarter, waar een basisprijs voor het boek $ 150 bedroeg. Wichary haalde driekwart miljoen dollar op voor zijn boek: er was dus interesse uit het publiek. Alle exemplaren zijn nu uitverkocht: aan de zeldzame vondst van een exemplaar op plekken als Ebay hangt vaak een prijskaartje van rond de $ 400.
Hoewel het boek beschikbaar is in een aantal bibliotheken is het aanbod binnen Europa klein: Flensburg en Hamburg in Duitsland, een of twee bibliotheken in Parijs en in een bibliotheek in Londen. Voorlopig dien ik mij te behelpen met het online materiaal.